Wojciech Kętrzyński (1838–1918) to postać, o której w Kętrzynie słyszy każdy, choć niewielu zna jego historię. Jest ona rzadko spotykana: wychowany w pruskiej rodzinie, jako młody człowiek odkrył swoje polskie pochodzenie i poświęcił życie badaniu dziejów Prus, Mazur i Warmii.
Od Adalberta von Winklera do Wojciecha Kętrzyńskiego
Urodził się 11 lipca 1838 roku w Giżycku (wówczas Lötzen) jako Adalbert von Winkler, syn pruskiego oficera. W latach 1855–1859 uczył się w gimnazjum w Rastenburgu — to właśnie ta szkoła związała jego nazwisko z miastem. W 1856 roku dowiedział się z listu siostry, że jego rodzina ma polskie korzenie; wkrótce zaczął używać polskiej wersji nazwiska, a urzędowo zmienił je w 1861 roku (daty w różnych opracowaniach nieco się różnią).
Studia, powstanie styczniowe, Lwów
Od października 1859 roku studiował historię w Królewcu. Za udział w przerzucie broni dla powstania styczniowego został aresztowany we wrześniu 1863 roku, trafił do więzienia w Moabicie i został skazany na rok twierdzy w Kłodzku. Po odzyskaniu wolności pracował jako bibliotekarz w Kórniku, a od 1870 roku we Lwowie, w Zakładzie Narodowym imienia Ossolińskich, którym kierował od 1876 roku.
Dorobek
Kętrzyński napisał ponad dwieście prac o historii Prus, Mazur, Warmii, Pomorza i zakonu krzyżackiego, w tym książkę o ludności polskiej w Prusach. Zmarł 15 stycznia 1918 roku we Lwowie i został pochowany na Cmentarzu Łyczakowskim.
Dlaczego Kętrzyn?
Gdy w 1946 roku ustalano polskie nazwy miejscowości na dawnych ziemiach pruskich, Rastenburg dostał imię człowieka, który tu się uczył i którego prace dokumentowały polskość tych ziem. Jego imię nosi też Muzeum w kętrzyńskim zamku. Więcej o samej zmianie nazwy: Jak Rastenburg stał się Kętrzynem.
Źródło: Encyklopedia Warmii i Mazur; Leksykon Kultury (CEIK); Zespół Szkół w Kętrzynie